ADVERTENTIE

Jazzlab Series 2014 KC Belgie
Transit 2014

Het Britse label Touch wordt dit jaar dertig. Het bood de afgelopen drie decennia onderdak aan een indrukwekkende lijst muzikanten: van Biosphere, Oren Ambarchi en Philip Jeck over Fennesz tot Phill Niblock en Chris Watson. Voor de openingsavond van de laatste editie van het Domino-festival werden de kleuren van het label verdedigd door celliste Hildur Gudnadottir, elektronicalegende Mika Vainio en Thomas Ankersmit.

Het moet voor deze laatste een hele opluchting geweest zijn, dat het publiek dat hij in de AB trof van een heel ander kaliber was dan dat waar hij enkele weken geleden voor stond in het KC BELGIE. In tegenstelling tot de taterende kolonie “kunstliefhebbers” die toen duidelijk afgekomen waren op de voorafgaande performance, maar geen boodschap hadden aan Ankersmits muzikale fijngevoeligheid, gingen de toeschouwers in Brussel helemaal mee in het verhaal van de Nederlands-Duitse saxofonist-elektronicamuzikant.

Thomas Ankersmit (foto: Mich Leemans)
Thomas Ankersmit (foto: Mich Leemans)
Dat Thomas Ankersmit zijn set iets steviger inzette dan in Hasselt zal daar zeker niet vreemd aan geweest zijn, maar ook in de verstilde passages kon hij het publiek meekrijgen, waardoor hij een tocht kon opbouwen langs heel verschillende stemmingen. Toch bleef Ankersmit als vanouds uit de buurt van de opzichtige effecten en de grote contrasten. Lage drones, schilfers van hoge sinusklanken of abstract ruisen in alle mogelijke gradaties en dichtheden: alles werd in een vrijwel naadloos doorlopend geheel samengebracht in een uitgekiende balans. Elk geluidje, hoe minuscuul ook, was perfect hoorbaar en paste binnen het geheel. Zo kreeg de set een concentratie die doorgaans vooral voorbehouden is voor de natuurgeluiden van Chris Watson, met hoge tonen als analoge vogelzang en het elektronisch ruisen als het equivalent van krioelende insecten. 

Voor diegenen die nog steeds willen geloven dat elektronische muziek money for nothing is zou een bezoek aan de AB een leerzame uitstap geweest zijn. Ankersmit – met de kabels waarmee hij zijn analoge apparatuur plugt losjes rond de hals, kwestie van er snel bij te kunnen – gunde zichzelf en het publiek geen moment rust. Door constante bijsturing, stapeling en evolueren bleef zijn muziek in beweging en zo muzikaal boeiend. Dat een dergelijke inzet risico’s inhoudt, was links en rechts hoorbaar. De kortstondige, maar niet te missen glitch eruptie die de knappe harmonische ontwikkeling in de hoge tonen verbrak was geen toonbeeld van perfect controle, maar onderstreepte wel hoe live de muziek van Ankersmit was.

Niet dat de saxofonist-elektroneut dat eigenlijk nog hoeft te bewijzen. Daarvoor is zijn gebruik van saxofoon als argument overtuigend genoeg. In de AB reserveerde Ankersmit de rietblazer voor het einde van de set, op het moment toen hij de muziek concentreerde op welgeteld één elektronische toon. Door die te versterken op altsax ontstond een klankspel dat uitermate minimalistisch van opvatting was, maar dat boeiend bleef tot op het einde. Kleine afwijkingen, blaaseffecten en multiphonics zorgden in combinatie met de circular breathing voor een klankstuk dat met focus en constante ontwikkeling de twee grote sterktes van het elektronisch deel van Ankersmits set naar het akoestische einde doortrok.

Net als Ankersmit is de IJslandse Hildur Gudnadottir (bekend van bij o.a. Pan Sonic, BJ Nilsen, Hilmar Jensson, Jóhann Jóhannsson en múm) elektro-akoestisch in de weer. Waar bij Ankersmit de klemtoon meer op het elektronische ligt, domineert bij Gudnadottir de cello. Het combineren van dit strijkinstrument met de mogelijkheden van de laptop kan snel beelden oproepen van klanklandschappen, al dan niet gemakkelijk opgetrokken uit geloopte melodieën. Het nadeel van deze gave wereld is helaas dat het resultaat, waarin het fijn vertoeven is voor enkele minuten, na korte tijd al snel doorzichtig worden.

Hildur Gudnadottir (foto: Mich Leemans)
Hildur Gudnadottir (foto: Mich Leemans)
Dat gevaar wist Gudnadottir in de AB grotendeels te omzeilen. Enerzijds omdat ze in het begin de mogelijkheden van de elektronica eerder bescheiden aanwendde: het stapelen van geluiden werd slechts met mondjesmaat duidelijk en geregeld keerde ze terug naar het zuiver melodische cellospel. Anderzijds wisselde Gudnadottir geregeld van concept, waardoor haar set gevarieerder werd dan die van loopende cellocollega’s als Julia Kent. In het openingsstuk trok ze resoluut de kaart van de melodie, die ze opbouwde vanuit één enkele, herhaalde noot, waarna het stuk traag openvouwde. Op andere momenten kreeg haar muziek een quasi religieuze lading, met een eenvoudige cellopartij waarboven Gudnadottirs ijle zanglijnen vrij meanderden.

Bijzonder fraai en tegelijkertijd bescheiden klonk het tweede stuk van de set, waarin het melodische aspect gedemonteerd werd tot losse, vrij in de ruimte zwevende klanken die elkaar overlapten en na enige tijd uitstierven. Het was in dit soort stukken dat de celliste even uit het klassieke keurslijf kon breken, waar andere composities vaak bleven hangen in dezelfde toonaarden en harmonieën.

Geleidelijk aan won de elektronica veld, wat resulteerde in soms erg romantische en vooral dikker aangezette composities. “Meer” bleek in dit geval niet steeds “rijker” te zijn, want parallel met deze evolutie werd duidelijk ze in haar werk nog heel wat mogelijkheden tot uitdieping liet liggen. Meer dan eens werden de stukken afgebroken op het moment dat een meer doorwerkende muzikant er net aan zou beginnen. Het leek wel alsof Gudnadottir tevreden was met een fraaie aanzet, waardoor haar inderdaad mooie muziek helaas ook wat op de vlakte bleef, een euvel waar wel meer esthetisch gave soloartiesten mee worstelen. Al mag in het voordeel van Gudnadottir gezegd worden dat zij haar muziek geen steeds herhaalde doorslag was van hetzelfde format.

Mika Vainio (foto: Mich Leemans)
Mika Vainio (foto: Mich Leemans)
Voor de die hard elektronicafans was het wachten op Mika Vainio. Voor deze Fin (de helft van het legendarische duo Pan Sonic) geen akoestische instrumenten, maar louter kunstmatige geluiden. Het zou niet het enige contrast worden met zijn voorgangers. Van de breedvoerige melodieën van Gudnadottir of van de geleidelijke ontwikkelingen van Ankersmit was geen sprake meer. Vainio set veranderde abrupt en bruusk van richting. Plotse dynamiekverschillen, haperende ritmes en grote contrasten in klankkleur hadden een desoriënterend effect. Wie voor het eerst live geconfronteerd werd met Vainio’s geluidswereld had er het raden naar of hij louter op zoek was naar plots extremen, af te rekenen had met technische problemen of zich gewoon hier en daar serieus vergiste. Zijn “sorry guys, it’s fucked up” halverwege de set maakte duidelijk dat in elk geval niet alles met Scandinavische degelijkheid en precisie verliep.

Deze fouten en/of drastische wendingen weerhielden Vainio er niet van om in vlagen te demonstreren welke klankgevoeligheid hij in huis heeft. De manier waarop hij abstracte elektronische geluiden op elkaar afstemde en voorzag van eigen golvingen, ritmes en nuances was verbluffend om horen. Het harmonische aspect dat zijn klankstapelingen door zijn voorkeur voor ruisen en kraken ontbeerden, werd ruimschoots gecompenseerd door de ritmische en kleurgerelateerde details. Vooral wanneer hij zich in het duistere register bewoog maakte de muziek indruk, tot in het claustrofobische toe. Vainio’s set klonk dan ook bij momenten als een soundtrack voor de laatste uren van de opvarenden van de Koersk, tot een plotse stilte of een decibeleruptie de sfeer verbrijzelde. Toch werd de muziek nooit zwartgallig. De muzikale benadering van Vainio en zijn feilloos oor voor detail en kleur maakten de meer “consequente” momenten van zijn set tot momenten van indrukwekkende muzikale schoonheid.

Minder geïnspireerd klonken de passages waarin hij vertrok vanuit ritmisch mokerende beats. De voorspelbare invulling van deze basispatronen (de weinig spannende dance-regelmaat lag meer dan eens op de loer) klonken in vergelijking met de klankgerichte passages eendimensionaal, waardoor de kwaliteiten van Vainio’s muziek geen kans kregen door te breken. Zo kreeg Viainio’s set nog een contrast bij, dat helaas niet echt bijdroeg tot het avontuur of de intrinsieke muzikaliteit. Gelukkig liet de Fin op andere momenten horen dat deze dingen wel tot zijn repertorium behoren. 

 

Meer over Domino: Touch. presents Mika Vainio, Hildur Gudnadottir en Thomas Ankersmit


Verder bij Kwadratuur

Interessante links
Agenda
Concertagenda
  • Geen concerten gevonden.